Evangelisch-Lutherse Gemeente Het Gooi

Logo PKN

Welk kind is ons geboren?

Thema voor kerstavond – Carols in de buurt
“Welk kind is ons geboren?” is het thema voor de kerstavondviering samen bij de Doopsgezinde gemeente dit jaar. Het was even samen zoeken bij de voorbereiding om de juiste woorden voor het thema van deze avond te vinden. Een titel die mij eerst zeer aansprak was “zo menselijk nabij”. Maar spreek je dan als gemeente voor buitenstaanders niet al te zeer in een soort geheimtaal? Een thema waarmee we midden in het raadsel en het geheim van ons geloven en vertrouwen belanden, namelijk dat God ons in dit mensenkind zo menselijk nabij gekomen is.
Een stap te ver voor laagdrempeligheid?
Misschien is het voor een thema op een uitnodiging voor mensen in de buurt een te massieve gedachte, die een laagdrempelig binnenstappen niet ten goede komt. Terecht vind ik mag en moet je als kerk, als gemeente voorzichtig zijn met hoe je je presenteert, hoe je op mensen afstapt. Het is goed om je bewust te zijn van wat je uit kunt en wilt stralen. En als je als gemeente in een traditie probeert te staan die niet een simpele letterlijke uitleg van de Schrift aanhangt, en die erop vertrouwt dat het bijbelverhaal eerder een gedichtenbundel en lofzang is op hoe God de mens in de wereld ziet en gaat over hoe wij samenleven, dan is het zoeken en vragen belangrijker dan dat je kant en klare antwoorden te berde brengt.
Maar je hebt ook nog de kerstliederen
De meeste van ouds vertrouwde kerstliederen die we op kerstavond zingen, bij alle laagdrempeligheid in het Engels of Nederlands winden er geen doekjes om dat wij in deze mens Jezus, die wij de Christus noemen, God mogen ontmoeten en dat we God door hem mogen leren kennen. Dit klinkt bijvoorbeeld nadrukkelijk in het laatste couplet van het prachtige lied “Er is een roos ontloken”, waar we aan het einde van couplet 3 zingen: ”O roos als bloed zo rood, God komt zijn volk bezoeken in ’t midden van de dood.” Maar zingen en spreken dat zijn toch twee heel verschillende zaken. Woorden die gesproken bedreigend en stellig over kunnen komen, krijgen gezongen een heel ander gezag. Niet voor niets dat de Lutherse traditie ook zegt: zingen, dat is twee keer bidden.
Inspiratie bij Bonhoeffer?
Dit zoeken naar een verstaanbare taal naar buiten toe, verbonden met een treffend spreken naar binnen toe van wat ons bindt en samenroept als gemeente, hield ook de door het Nationaalsocialisme ter dood veroordeelde Duitse Lutherse theoloog Dietrich Bonhoeffer bezig. Voor hem waren deze vragen en dit zoeken van de christelijke gemeente naar begrijpelijke taal in een ver geseculariseerde samenleving uitermate belangrijk. Tegelijkertijd met dit zoeken naar een spreken en doen in de wereld, voor de ander, ziet Bonhoeffer het belang van inspiratie en draagkracht en geduld. Deze dingen zijn voor hem in het geheim van Gods presentie in Jezus Christus te vinden en waar de gemeente in haar vieren, in haar samenkomst kracht mag vinden, door deel uit te maken van dit verhaal van God die ons niet los laat in deze onze wereld.
En weer die tegendraadse boodschap
Het kind wiens komst wij verwachtend vieren met advent en wiens geboorte we mogen bejubelen en bezingen met het kerstfeest daagt ons uit met een tegendraadse boodschap voor onze samenleving: we vieren een God, die weet heeft van onze kwetsbaarheid en ons lijden, een God die onze broosheid en zwakheid kent en zich daaraan heeft overgeleverd. We hebben een boodschap van zwakheid, in een samenleving die steeds meer gedomineerd lijkt te worden door het recht van de sterkste en het idee dat alles steeds meer maakbaar is en moet zijn. Deze tegendraadse boodschap nodigt ons met dit kind als ziens- en richtingwijzer uit om naar de breuklijnen en randen van ons samenleven te kijken en naar verbinding te zoeken.
Maar ook troost en kracht
Dit kind en teken, dat God ook of juist bij ons is, ons ziet en kent als wij niet zo sterk zijn, als we het niet redden, als ziekte ons parten speelt. De God van de bijbel laat ons hoe dan ook niet los, wil ons steunen en moed en hoop blijven geven. Deze mensen, deze wereld verlies ik niet uit het oog. Dietrich Bonhoeffer probeerde deze tegendraadse boodschap op zijn manier te verwoorden in het volgende gedicht, waarmee ik u, ons een goede advents- en kersttijd wens. Ds. Willy Metzger


                 Christen en heiden
Mensen gaan naar God toe in hun nood,
smeken om hulp, vragen om voorspoed, brood,
redding uit ziekte, verlossing uit schuld en dood.
Zo doet elk mens, elk mens, christen en heiden.

             Mensen gaan naar God toe in zijn nood,
             vinden Hem arm, gehoond, geen onderdak, geen brood,       
             zien Hem verslonden door zonde, zwakte en dood.
             Een christen staat naast God in al zijn lijden.

God gaat tot alle mensen in hun nood,
Verzadigt lijven en zielen met zijn brood,
lijdt voor christen en heiden aan ‘t kruis de dood,
en vergeeft ze beiden. (Dietrich Bonhoeffer)