Evangelisch-Lutherse Gemeente Het Gooi

Logo PKN

 

Spiritualiteit?

Het thema van “Leren van Luther” dit seizoen
Dit jaar doen we als gemeente opnieuw mee met het leeraanbod “Leren van Luther”. Thema is dit jaar spiritualiteit en wat wij in het spoor van Luther over spiritualiteit kunnen leren.

Spiritualiteit is verbonden met Pinksteren
Spiritualiteit is voor mij een begrip dat ik vanuit bijbels-theologisch oogpunt primair verbind met het Pinksterfeest. Het is het feest van de uitstorting van de Heilige Geest (Sanctus Spiritus). Het is het feest waarin we met ons vieren gedenken dat we werk mogen maken van het vertellen van de “grote daden” van God.

Gods aparte (heilige) Geest zelf brengt ons daartoe in beweging. En dit verhaal van de grote daden van God is Gods toezegging dat de weg van zijn liefde, die hij met ons wil gaan, niet doodloopt, maar doorgaat. Al die doodsmachten, hoe groot en gevaarlijk ze ook zijn, hebben niet het laatste woord. Ze trekken niet aan het langste eind.

Spiritualiteit verbonden met je eigen leven
Wij mogen met ons eigen levensverhaal deel uitmaken van de bevrijdende geschiedenis die God voor ons mensen openhoudt in Jezus Messias. De Heilige Geest zelf draagt hier zorg voor en neemt ons mee. Dat geeft troost en moed en wil de mensen tot een nieuw en vernieuwd samenleven brengen, waar zijn geest en zijn vrede blijvend gestalte zullen krijgen. Het verhaal van deze profetische droom mag iedereen en vooral ook ons als gemeente telkens weer doordringen en raken, dagelijks eigenlijk.

Heiliging van de harten door de Heilige Geest
Dit zorgdragen van de Heilige Geest voor ons ziet Luther als een soort heiliging, met name van het hart. Gods geest, zijn kracht en gezag krijgen ruimte bij ons, in ons.

Net zoals de rechtvaardiging uit het geloof is het overkomen van de Heilige Geest, het geraakt worden door deze aparte spiritualiteit, een geschenk van God.

Hoef je alleen dit geschenk in ontvangst te nemen?
Zo eenvoudig zit het helaas niet met de mens, of je kunt ook zeggen met het mensbeeld van Luther. Immers naast de Heilige Geest zijn ook veel kwade machten en krachten telkens nog aan het werk in ons menselijk (samen)leven. Daarom ziet Luther de mens altijd ook als gerechtvaardigde en zondaar tegelijk (simul justus et pecator). Dus je kunt of moet zelfs deze heiliging van het hart, dat wat je door de Heilige Geest kan overkomen, zo goed mogelijk ondersteunen. Dat kun je volgens Luthers vooral door bidden, dus daardoor dat je je met jouw gebed richt op God en wat zijn bedoeling is met jou, ons. “Uw wil geschiede”, zoals we met het onze vader bidden. Dan geef je de kwade geest(en), bij Luther vaak satan genoemd, zo min mogelijk plek en zo min mogelijk kans om zich breed te maken in je hart en als gevolg daarvan bij je doen en laten.

Samenhang tussen spiritualiteit en ons doen en laten van alledag
De samenhang die Luther benadrukt tussen het ruimte krijgen van de Heilige Geest in je hart en de uitwerking daarvan op je levenshouding is ook iets dat je kunt herkennen bij wat in het algemeen bij ons met spiritualiteit bedoeld wordt. Spiritueel leef je als je hoofd, je hart en je handelen of hoe je in het leven staat bij elkaar horen. Luther formuleerde het ergens zo: “Ons geloof in het leven te trekken en ons leven in het geloof trekken”. Daarbij is spiritualiteit niet gericht op het uitzonderlijke, maar op het alledaagse. Je bezinnen en nadenken over wat je inspireert en wat je richting en focus geeft in je dagelijks leven of beter in het leven van alledag.

Richtingwijzer Christus
Voor Luther was de richtingwijzer Christus. En bij dit koershouden op Christus hielp Luther bijvoorbeeld het dagelijks gedenken van zijn doop. Daarbij niet de initiatie benadrukkend maar de continuïteit die in dit sacrament voor hem besloten ligt. Een sacrament als een soort warmende mantel als de koudheid van het leven je raakt en je daarbij gedragen weten door wat de apostel Paulus omschreef met “We zijn door de doop in zijn dood met hem begraven om, zoals Christus door de macht van de Vader uit de dood is opgewekt, een nieuw leven te leiden (Rom 6,4).” Een dagelijkse troost voor Luther, zeker als hij in een sombere bui verkeerde en dan tegen zichzelf herhaaldelijk ging roepen: “ik ben gedoopt.”

Willy Metzger