Evangelisch-Lutherse Gemeente Het Gooi

Logo PKN

Cuba, een land als één groot museum

Oude dingen in oude staat

auto uit 1929Van oldtimers tot oude theaters op Cuba je kunt ze haast allemaal in bijna originele staat terugvinden. Het lijkt wel één groot museum. Uiteraard hoor je dan dat in die oldtimers vaak ook een modernere motor ronkt van meestal Russische makelij, maar dat is een onbeduidend detail voor iemand met mijn kennis van auto’s. De reden achter dit behoud van oude dingen in oude staat heeft vooral te maken met de schaarste die het eiland bepaalt sinds de Verenigde Staten na de revolutie de economische blokkade hebben ingesteld. Geen wegwerpeconomie maar een economie waar auto uit 1929 recycling en reparatie pure noodzaak is.

De blik terug – zeer bepalend
Reclame voor de revolutieDe enige reclame die we op Cuba tegen kwamen was “reclame” voor het moment van de omwenteling, de revolutie die volgens de officiële lezing van de regering nog altijd gaande is sinds 26 juli 1953. Deze datum markeert het eerste begin van het huidige tijdperk met de aanval van Fidel Castro en zijn guerrilla's op de Moncada Kazerne in Santiago de Cuba.

Een belangrijk moment
De revolutie is en blijft tot op heden de belangrijkste gebeurtenis voor het Cuba waar wij te gast waren. De verworvenheden worden door grote delen van de bevolking erkend en beaamd en de status van Fidel Castro als held is onaangevochten, hoewel het land, achter zijn vrolijk en relaxed voorkomen, hoe dan ook een politiestaat is. Maar de gemiddelde levensverwachting van de bevolking is hoger dan in wat voor Amerikaans land ook, inclusief de Verenigde Staten. De medische verzorging is relatief goed en gratis. Niemand gaat dood van de honger, alle kinderen gaan naar school, en niemand hoeft zich helemaal dood te werken of is verstrikt in een soort moderne slavernij, zoals elders in de wereld, om maar te zwijgen van de veiligheid in het land waar je als gezin je ook s’nachts in de steden veilig over straat kunt wandelen.

Maar wat nu? Hoe durf je vooruit te kijken?
En toch mis ik ook hier een visie voor de toekomst, die meer hout snijdt dan voortbreien op een patroon dat steeds meer steken laat vallen. Hoe moet je verder als je als regering, als land je moet vasthouden aan een nostalgisch verleden? Uiteraard ervaar ik het als een heel ander soort ‘retrotopia’, dan wat de rechtse nationalistische bewegingen alhier propageren. Maar toch, een blijven hangen en vergoddelijken van het verleden levert de mensen geen zinvol perspectief op, geen gezamenlijke moed voor de toekomst.

Voorzichtige veranderingen, maar zijn ze ten goede?
Er zijn veranderingen gaande. Privébezit, vooral ook het bezit van huizen is sinds korte tijd mogelijk op Cuba. Maar naar wat voor een samenleving is het eiland op weg, als ook daar de hoop steeds meer en meer een privézaak wordt. Zoals ik met mijn korte toeristische blik Cuba heb ervaren was het wel, bij alles wat er te kort schiet, een zorgzame samenleving, waar mensen voor elkaar opkomen en elkaar steunen, een samenleven dat zeker niet opgesloten is achter de voordeuren, ook al zijn deze allemaal trots voorzien van ijzeren tralies.

Hoe houdt je hoop die hout snijdt?
De hoop op een betere economische toekomst door in de toeristenbranche te werken laat nu al veel jongeren afzien van een studie. En uiteraard, wie met toeristen te doen heeft, krijgt het Cubaanse equivalent voor dollars in handen en daarmee toegang tot anders niet te verkrijgen luxegoederen, zoals mobiele telefoons, moderne kleding, en een modern ingericht huis Uithangbord voor de krant Voorwaartsmet internet. Ook hier is een groeiende kloof tussen rijk en arm steeds zichtbaarder. De uitdaging voor de Cubaanse samenleving is nu om hoop te bieden, op een samenleven dat de solidariteit niet loslaat en om de mensen die wel deviezen in handen krijgen er een verder gaande toekomst te bieden die niet eindigt bij de voordeur van het eigen belang.

Wijst de krant Voorwaarts (periódico ADELANTE) naar een gepaste toekomst? Het blijft een zoeken naar die andere blikrichting, misschien vergelijkbaar met ons zoeken als gemeente naar het perspectief van Gods koninkrijk en de zorgzaamheid voor elkaar, die de Bijbel daarmee verbindt. Ook voor ons uitdagingen zat.

Ds. Willy Metzger