De weg van het discipelschap
Nieuw rapport Raad van Kerken over radicaalrechts
Op 30 april verscheen van de landelijke Raad van Kerken in Nederland een document waaraan alle aan deze Raad verbonden kerken, zoals onze Protestantse Kerk, hebben meegewerkt. Zelden halen kerken tegenwoordig met een document het nieuws, maar met dit document is dat wel degelijk gebeurd. Immers, het actuele en spannende zit in de ondertitel van het rapport, namelijk: ‘De omgang van de kerken met radicaalrechts gedachtegoed.’
Hulpmiddel om ons op koers te houden
Hier verschijnt een document dat ons als gemeente, als gemeenschap van Jezus Christus, wil helpen om koers te houden in deze verwarrende en op polarisering gerichte tijden. Tijden waarin de democratische rechtsstaat en de pers bedreigd worden, hier in Europa en elders, door extreemrechtse krachten. Dit gaat vaak gepaard met onder andere een ideologie van een sterke leider, met corruptie en onderdrukking van de vrije pers en de wetenschap.
Geen doekjes om het waarom van de dreiging van radicaalrechts
Ook al is het radicaalrechtse gedachtegoed niet vast omlijnd, het rapport neemt hiertegen stelling zonder er veel doekjes om te winden. Over radicaalrechts zegt het: ‘Er is geen innerlijke gebondenheid aan of zelfs minachting voor democratische waarden en procedures. Het hangt niet aan de waarheid en schaamt zich niet voor een leugen. Kracht en macht worden verheerlijkt, dienstbaarheid en kwetsbaarheid worden geminacht. Het heeft geen respect voor de rechtsstaat. Het is racistisch, antisemitisch en verheerlijkt masculiniteit. Het is een bedreiging voor democratie en rechtsstaat, voor minderheidsgroepen en voor zwakkeren in de samenleving. Het is daarmee ook een bedreiging voor het christelijke geloof.’
Discipelschap of navolging centraal
Het rapport stelt het begrip discipelschap centraal: wij staan allen op de leerweg van Jezus. Het rapport zet niet in bij de veroordeling van politieke partijen en hun leiders, maar wil duidelijk maken waar wij als kerken voor staan of beter: gaan. Het gaat om navolging, zoals de theoloog Dietrich Bonhoeffer dat ooit ook benadrukt heeft. Geloven in en vertrouwen op Christus is een levenshouding aan Hem gelijk. In die zin is het belangrijk dat het rapport onderscheid maakt tussen ‘christendom als cultuur of erfgoed’ en ‘christen-zijn als het volgen van Jezus’. Deze inzet op discipelschap sluit aan bij verlangens naar houvast en richting, maar is tegelijk kritisch en niet zomaar inzetbaar voor macht of identiteitspolitiek.
Aanbevelingen vanuit het rapport
• Zoek het gesprek in de kerken over de veranderde maatschappelijke situatie en doe dat in dialoog.
• Spreek de eigen taal van de Kerk.
• Zet in op lange wegen van discipelschap.
• Draag zorg voor een zorgvuldige inwijding in het christelijk gedachtegoed van (nieuwe) kerkleden en treed vanuit ons getuigenis op tegen leden die zich hardnekkig racistisch blijven uiten of zelfs participeren in geweld.
• Protesteer krachtig tegen overheidsoptreden dat antidemocratisch en/of antirechtstatelijk is.
• Preek en bid voor christelijk gedrag, preek en bid niet tegen mensen en partijen.
• Bevorder het contact tussen christenen met een migratieachtergrond en christenen met een Nederlandse achtergrond.
• Bevorder de interreligieuze samenwerking, landelijk en plaatselijk.
Het is goed dat deze oproep tot de weg van discipelschap of navolging er is voor ons als gemeente. Deze roep komt ook mooi tot uitdrukking in het volgende lied van de inmiddels overleden oud-voorzitter van de Raad van Kerken, ds. Wim van der Zee, met de titel: ‘Wat vraagt de Heer nog meer van ons’ (Lied 992):
1.
Wat vraagt de Heer nog meer van ons
dan dat wij recht doen
en trouw zijn
en wandelen op zijn weg?
2.
Wat vraagt de aarde meer van ons
dan dat wij dienen
en hoeden
als mensen naar Gods beeld?
3.
Wat vragen mensen meer van ons
dan dat wij breken
en delen
als ons is voorgedaan?
4.
Het is de Geest die ons beweegt
dat wij Gods wil doen
en omzien
naar alles wat er leeft.
Ds. Willy Metzger