Evangelisch-Lutherse Gemeente Het Gooi

Logo PKN

De Lutherse Echtparenkring werd in september 1961 opgericht door zes lutherse jongelui, drie stelletjes. Van hen maakt alleen Irene Noordhuis nog deel uit van de huidige LEK. LEKEnkele andere leden van het eerste uur zijn Hans en Fita Bos. Samen met Irene, Fita en Hans sprak ondergetekende over die eerste 20 jaar. 

Begin jaren 60 had onze gemeente nog veel jongelui. Er waren jeugdgroepen voor diverse leeftijden. De zondagsschool bloeide onder leiding van Wim van der Horst en met name de Lutherse Jongeren Vereniging ‘de Lutheraan’ was erg populair. De Lutheraan was een jeugdgroep in de leeftijdscategorie van 16 tot 25 jaar die enkele malen per maand bijeenkwam. Je werd geacht de groep te verlaten als je qua leeftijd niet meer bij de groep paste of als de klik er niet meer was. Er was toen nog geen alternatief en de jongelui die de Lutheraan verlieten, dreigden elkaar uit het oog te verliezen want ook in de kerk kwam lang niet iedereen. 

Gezellig samenkomen

Uit deze achtergrond ontstond bij de oprichters het idee om een nieuwe contactgroep op te richten. De gedachte hierachter was tweeledig: gezellig samenkomen en elkaar stimuleren om weer regelmatig naar de kerk te gaan. Het eerste was eigenlijk de belangrijkste drijfveer. 

Irene en Henk Noordhuis namen de administratieve en organisatorische taken op zich. In het gemeenteblad ‘Opgewekt Leven’ schreef Henk dat echtparen tot 35 jaar welkom waren. De nieuwe groep voorzag in een behoefte. De eerste vier jaar traden maar liefst 40 deelnemers toe, maar velen haakten ook weer af. Later kon men alleen nog lid worden op uitnodiging. Het werd een besloten club en in de ogen van sommige gemeenteleden daarom ook wel wat elitair. 

De maandelijkse bijeenkomst begon met het serveren van een kop thee, want koffiezetten was in het begin van de jaren 60 veel gedoe en luxe. 

Een belangrijk kenmerk van de LEK was dat er voor iedere samenkomst een gespreksonderwerp werd gekozen. De ontvangende leden verzorgden een toespraak en sprekers van buiten werden niet toegestaan. Naderhand maakte een van de leden dan een verslag. De onderwerpen waren vaak zaken waar de jonge echtparen zelf mee te maken hadden. Huisvesting vinden bijvoorbeeld, kinderen krijgen, opvoeden en carrière. Maar ook religieuze onderwerpen als het Heilig Avondmaal en de liturgie kwamen aan de orde. 

Luthers kwartiertje

Luthers kwartiertjeDe avonden begonnen in die tijd met een zogenaamd ‘luthers kwartiertje’. Henk Noordhuis speelde hierbij een belangrijke rol. Vooral in de beginjaren heerste er een christelijk klimaat tijdens de bijeenkomsten. Maar braaf waren ze zeker niet. Eigenwijze LEKkers hadden (en hebben) vaak een flinke eigen mening waardoor er spannende discussies ontstonden. Ook de onderwerpen van de beginjaren zijn terug te vinden in het boek ‘LEK- 40 jaar’.

Officieel eindigde de avond om 22.45 uur met een gebed. Maar zoals je van twintigers in het begin van de roaring sixties kunt verwachten, bleef menigeen nog lang hangen. Hierbij werd soms ook een glaasje wijn gedronken. Die werd in die tijd gekocht voor fl.1,25 per fles bij Warmolts in Bussum. Regelmatig kwam het voor dat Irene tegen Henk zei dat het al 01.00 uur was en dat ze echt naar bed moest. De sfeervolle kaarsen waren dan al lang opgebrand. 

Ontbreken van gezag

Een bijzonder kenmerk van de LEK is het ontbreken van gezag. Er is geen voorzitter, niemand die leiding geeft. Deze losse organisatievorm had tot gevolg dat het programma van de groep meer gebaseerd was op spontaniteit en toevallige omstandigheden, dan op een weloverwogen planning. Hetzelfde gold voor het discussiëren na afloop.

Meerdere keren is geprobeerd om hier wat meer structuur in aan te brengen maar zonder blijvend resultaat. In 1967 is de functie van stimulator in het leven geroepen met als doel enige lijn te brengen in de te behandelen onderwerpen en het tot stand brengen van een lief- en leedpot. 

Kasteel Hoekelum

Er werd ook gespaard voor activiteiten want de club trok er af en toe gezamenlijk op uit, in de beginjaren met het hele gezin. 

Het eerste ‘gezinsweekend’ van de echtparenkring werd in april 1964 gehouden op Kasteel Hoekelum. Er werd een zondagsschool voor de kinderenHoekelum gehouden en voor de rest zou het een onbezorgd weekend worden. Er waren 22 volwassenen en 22 kinderen aanwezig. De kosten waren 10 gulden per persoon, kinderen half geld. Het weekend werd in alle opzichten een groot succes.

Het duurde echter tot 1977 voordat de LEK weer met elkaar op pad ging. Het reisdoel werd nu Texel. Er waren 25 volwassen LEKkers en niet minder dan 45 kinderen van de partij. Ze verbleven in 6-persoons bungalows. Onder het motto: ‘niets moet, alles mag’ was er een uitgebreid programma gemaakt. Zo was er een voetbalwedstrijd georganiseerd tussen vaders en zonen. De zonen wonnen met 6-2.

Het succes in Texel smaakte naar meer en in 1978 ging de LEK weer op pad, nu naar het Vennenbos in de Kempen. Met 25 leden en 40 kinderen was de deelname opnieuw maximaal. Ook hier werd genoten van elkaars gezelschap maar de LEKkers waren wel iets ouder geworden. Meerdere leden dachten met weemoed terug aan de rust en intimiteit van Texel. De jeugd genoot wel van de faciliteiten van zo’n groot pretpark. Toch was na afloop iedereen het er wel over eens dat ‘gezinsweekenden’ in de toekomst niet meer op de agenda gezet zouden worden. Het was een mooi einde van deze gezinsactiviteit.

Jan Kofman

 

 Dit tweede deel van de trilogie van 60 jaar LEK beslaat de laatste twee decennia van de vorige eeuw. Het is een periode met veel ontwikkelingen op politiek, maatschappelijk en economisch gebied. Maar ook op religieus gebied kregen we te maken met de secularisatie en de vraag over de toekomst van de Lutherse Kerk. Het SOW, het Samen Op Weg proces met Hervormden, Gereformeerden en Lutheranen kwam tot stand. Had dat ook invloed op een gespreks- en vriendengroep zoals de LEK was? Hoe ontwikkelde zich in die tijd de relatie met de kerkenraad? Deze vragen komen in dit tweede deel aan de orde.

Lutherse kring of vriendengroep?
De LEK was geen open groep in de zin dat iedereen kon toetreden, i.t.t. de zustergroep in de gemeente die de naam ‘De Open Kring’ had. De leden van deze kring waren met name oudere gemeenteleden. Dat het aantal leden van de LEK was gegroeid tot boven de 30 maakte dat uit praktische overweging ook geen nieuwe leden toe konden treden. Alle bijeenkomsten werden namelijk gehouden bij de deelnemers thuis.

De vraag die mede daardoor regelmatig terugkwam was of de LEK nu een lutherse groep was of een vriendengroep die ‘kerkelijk gebonden’ was zoals het in de jaren 90 omschreven werd. In ieder geval is het een feit dat er altijd LEK-leden deel uitmaakten van de kerkenraad en ook predikanten lid zijn geweest van de LEK. Hoewel de LEK organisatorisch geen onderdeel van de gemeente wilde zijn, voelde men zich er wel mee verbonden. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de kerkenraad regelmatig contact zocht en om medewerking of advies vroeg. Zo heeft de LEK in 1982 de landelijke Kerkendag in Naarden mede georganiseerd. En ook werd er advies gevraagd over de toekomst van de kerk en gemeente in het kader van SOW.

Founding father
De LEK heeft zich in deze periode tot de eeuwwisseling dan ook nadrukkelijk beziggehouden met de toekomst van de gemeente. Een van de LEK-leden die hierbij een belangrijke rol speelde was Henk Noordhuis. Hij was een van de ‘founding fathers’ van de LEK die 39 jaar lang uit volle overtuiging gewaakt heeft over de Lutherse grondslag van de echtparengroep. Helaas is Henk ons ontvallen in het jaar 2000.

Samenvattend kunnen we misschien de relatie tussen LEK en kerkenraad het best omschrijven als een LAT-relatie.

In de jaren 80 en 90 brak een nieuwe periode aan in het leven van de ‘jonge’ echtparen. De kinderen waren de deur uit en de maatschappelijke carrières waren heel belangrijk. Ook de naam was veranderd van ‘Contactgroep voor Jonge Echtparen’ in LEK, ‘Lutherse Echtparen Kring’. Elke tweede dinsdagavond kwam de LEK bijeen bij een van de leden thuis. Het onderwerp werd verzorgd door de gastheer of gastvrouw en van alle onderwerpen werd een verslag gemaakt.

Cultuur en persoonlijke interesses
Wat voor soort groep is de LEK geworden in de loop der jaren? Om daar een antwoord op te vinden kunnen we kijken naar de behandelde onderwerpen. In de eerste twee decennia was het aantal onderwerpen dat luthers of religieus georiënteerd was 50 procent en dat liep terug in de jaren 80 en 90 tot 25 procent.

Daar waar maatschappelijke onderwerpen in de jaren 80 nog een belangrijke rol speelden, verschoven de presentaties in de jaren 90 meer in de richting van cultuur en persoonlijke interesses. Ook het feit dat er veel buitenlandse reizen werden gemaakt, ook buiten Europa, leverde veel boeiende reisverslagen op in woord en beeld

In vergelijking met de beginperiode werd de nazit steeds belangrijker en langduriger en dan kwamen er veel onderwerpen ook aan de orde tijdens de borrel. Aan het eind van de vorige eeuw ging de leeftijd een rol spelen. In plaats van carrières kwam de volgende levensfase, het pensioen, meer in beeld. De ‘jonge’ echtparen waren inmiddels in de middelbare leeftijd aangeland of zelfs al pensionado geworden.

De bloemetjes buiten zetten
Er vonden ook met zekere regelmaat ontmoetingen plaats naast de maandelijkse gespreksavonden. De aanleiding was dan meestal een lustrum. In 1986 werd het zilveren jubileum gevierd in Temse in België. Het programma werd gemaakt door ds. Hans Haan en zijn vrouw Gonnie. Het hoogtepunt was het bezoek aan Het Lam Gods, het drieluik van de gebroeders Van Eijck in de Sint Baaf kathedraal in Gent. Het was bijzonder dat er nog maar twee panelen aanwezig waren omdat er een paneel indertijd gestolen was.

Het 30-jarig jubileum werd gevierd in 1991 op Kasteel Hoekelum, dus 25 jaar na het eerste bezoek van de LEK daar. Het werd een heel geslaagde ontmoeting met overnachting en diner. Het 35-jarig jubileum werd bescheiden gevierd met een dagje Heusden. We waren te gast bij de Lutherse gemeente aldaar. Een rondleiding in het vestingstadje een bezoek aan de gerestaureerde Lutherse kerk en een wijnproeverij stonden op het programma.

LEK deel 2

De vooruitzichten van de LEK
Hiermee ben ik bijna aan het eind gekomen van het verslag van de periode 1980-2000. De herinneringen zijn opgehaald tijdens een gezellige middag bij Sigrid en Max Jansen samen met Hans en Fita Bos. Daarnaast heb ik weer veel steun gehad aan het fantastische boek ‘LEK 1961-2001’. Ik wil graag eindigen met het slotcitaat uit dat boek.

“De LEK is eindig. Misschien haalt zij haar 50-jarig bestaan nog wel, maar het zal geen dolle boel meer worden. Weinigen zullen dan nog de energie hebben om de geschiedenis van de LEK op schrift te stellen; goed dat we het 10 jaar eerder al gedaan hebben.”

Of dat een goede inschatting was over de toekomst van de LEK zien we in de volgende Lutheraan met het laatste deel van deze serie.

Jan Kofman